Imago therapie: Toe aan een relatie APK? Interview met Willemijn Tichelaar in “Margriet” maart 2018

//Imago therapie: Toe aan een relatie APK? Interview met Willemijn Tichelaar in “Margriet” maart 2018

Imago therapie: Toe aan een relatie APK? Interview met Willemijn Tichelaar in “Margriet” maart 2018

Toe aan een relatie-apk?

IMAGOTHERAPIE KAN DAARBIJ HELPEN

Een nieuwe vorm van relatietherapie is imagotherapie, ontwikkeld door Harville Hendrix. Volgens Oprah een ware huwelijksfluisteraar. Wat kunnen we van hem opsteken?

In therapie gaan, daar rust steeds minder een taboe op. Een bezoek aan een psycholoog wordt bijna gezien als een vorm van mentaal onderhoud. Ook steeds meer koppels gaan samen in therapie, want ook een relatie kan weleens een apk gebruiken. Een relatietherapie waarover op dit moment veel wordt gesproken, is imagotherapie. Niet in de laatste plaats omdat Oprah Winfrey daar laaiend enthousiast over is. De grondlegger van die therapie is Harville Hendrix, door Oprah zelfs liefkozend ‘de huwelijksfluisteraar’ genoemd. In een filmpje op internet roemt ze hem als een ‘groot leraar als het gaat om erkenning en acceptatie van andermans gedachten, gevoelens en gedrag, maar ook die van jezelf’. En dat is binnen een relatie mooi meegenomen.

 

Overleven

De theorie van Harville Hendrix, professor doctor in de psychologie en schrijver van het boek Getting the love you want – a quide for couples, in een notendop: als kind leer je jezelf overlevingsstrategieën aan door de rol die opvoeders in je leven spelen. Je voelt je geborgen als je aan de hand wordt genomen door je vader. Je voelt je geliefd als je moeder je een aai over je bol geeft. Je voelt je bang als je vader zijn stem verheft, omdat je brutaal bent. Je voelt je eenzaam als je wordt buitengesloten.

Negatieve ervaringen en gevoelens leer je als kind te overleven met verschillende strategieën: vechten, vluchten of bevriezen. In een latere relatie kan je partner vroeg of laat deze overlevingsstrategieën triggeren.

Uiteindelijk vormt je relatie een afspiegeling van hetgeen je uit je verleden nog moet healen, namelijk de invloed van ouders of andere belangrijke figuren die in je jeugd invloed uitoefenden op jouw persoonlijke ontwikkeling.

Tijdens de therapie leer je dat inzien en leer je overlevingsstrategieën meer los te laten en te focussen op de achterliggende pijn en behoeften.

Een voorbeeld: Eva (53) ergert zich aan de teruggetrokkenheid van haar man. Als zij tijdens het koken vraagt of hij de tafel wil dekken, doet hij dat zonder ook maar iets te zeggen. Dat maakt haar boos. “Kun je die borden niet wat minder hard op tafel neerzetten?” snauwt ze. Hij laat haar tirade over zich heen komen en loopt dan de deur uit, haar achterlatend met een boos en angstig gevoel. Ze loopt achter hem aan en roept: “Waarom help je me niet uit jezelf? Je zit altijd maar in je werkkamer en bent er nooit als ik je nodig heb.” “Misschien zou ik je wel helpen als je eens wat aardiger tegen me deed,” reageert hij. “Je zit me op de huid. Laat me nou eens een beetje met rust.” En dan barst zij in huilen uit. In de imagotherapie die Eva en haar man volgen, wordt zij gevraagd om te beschrijven hoe ze zich voelt als haar man zwijgend de tafel dekt. Voor het eerst realiseert ze zich dat zijn zwijgen haar bang maakt. Sterker nog: ze is op die momenten bang dat haar man haar pijn gaat doen. Op een dieper niveau ziet ze zijn zwijgen aan voor boosheid. Wat blijkt? In haar jeugd was haar vader soms depressief. Dan sprak hij wekenlang niet. Ze viel hem dan niet lastig, want als ze maar iets fout deed, sloeg hij haar. Als ze zag dat haar vader zich terugtrok, werd ze bang voor de depressie en bang voor zijn boosheid. Haar man lijkt oppervlakkig gezien misschien op haar vader, want hij is stil en teruggetrokken. Maar hij is stil omdat hij een introvert persoon is. Hij heeft geen enkele intentie om zijn vrouw kwaad te doen.

Onveilig gevoel Volgens therapeut Willemijn Tichelaar, die zelf dagelijks stellen begeleidt met behulp van imagotherapie, kiezen we niet voor niks voor iemand die veel karaktertrekken heeft van degene die ons heeft opgevoed: we ervaren een ‘imago-match’. “Onbewust proberen we de omstandigheden uit onze kindertijd te herscheppen, met de bedoeling de wonden van toen te helen en zelf te groeien. De natuur zorgt ervoor dat je kiest voor iemand die behalve positieve eigenschappen ook negatieve eigenschappen van je ouders in zich heeft. En je valt op een heleboel karaktertrekken van je partner die je bij jezelf een beetje hebt weggestopt. Vervolgens probeer je op een ‘kindmanier’ van je partner te krijgen wat je wilt. Hij of zij reageert op dit ongemak. Want jouw gedrag geeft die ander een onveilig gevoel. Daar reageert hij of zij dan weer op met ‘verdedigingsgedrag’. Zo kom je in een vervelende, vicieuze cirkel terecht.” Ook de manier waarop je als kind hebt geleerd liefde te krijgen, herhaal je in je relatie met je partner. En dat is een trigger voor veel frustratie. Want wat de een het liefst wil hebben, is voor de ander vaak het lastigst om te geven. Dat is volgens Willemijn een wetmatigheid en kan juist een mooie uitdaging vormen. “Het is een kwestie van oefenen. Als je veel behoefte hebt aan geregeld een arm om je heen, is dat voor hem juist moeilijk om te geven. Zo drukken we bij onze partner precies op de blauwe plekken. Daar moet je dus mee aan de slag.

Om nog even bij dit voorbeeld te blijven: hij zal moeten oefenen om wél die arm om jou heen te slaan, ook al zegt zijn gevoel dat het onzin is. Door het te doen, groeit hij zelf ook op het gebied waar hij nog wat te leren heeft. Daarmee geeft hij niet alleen een cadeautje aan jou, maar ook aan zichzelf.”

 

Spiegelen

Waar het op neerkomt: leer compassie voelen voor de ander en tegelijkertijd zachtheid voor jezelf. De ander is geen slechterik, maar een lief mens dat net zo hard zijn of haar best doet als jij. En bovenal: het is een ander mens. Het gaat erom elkaars wereld te leren kennen. Dat maakt autonomer en haalt je uit de verstrikking waarin je samen kunt zitten. Een heel gezond proces. Het grote verschil met andere relatietherapieën is dat je dit niet via de therapeut doet, maar rechtstreeks met elkaar. De therapeut is slechts de begeleider. Je leert op een heel andere manier naar elkaar te luisteren. Imagotherapie gaat over het spiegelen van wat de ander zegt, zodat die ander zich gehoord en gezien voelt en uiteindelijk het gevoel heeft dat hij of zij ertoe doet. Hierbij wordt in de therapie gebruikgemaakt van een oefening die ‘de dialoog’ heet. Willemijn: “Partners gaan tegenover elkaar zitten en spiegelen elkaar. De een vertelt bijvoorbeeld wat hem of haar dwarszit en de ander luistert en herhaalt wat er is gezegd. Het enige wat je doet is je verplaatsen in de wereld van de ander. Wat is het wat haar of hem zo triggert, wat gebeurt er dan precies? Door te luisteren, zonder commentaar te geven, geef je de ander de kans steeds ‘dieper’ te komen. Degene die vertelt voelt zich zo helemaal gehoord en gezien, met als resultaat dat er iets oplost, dat er verlichting komt. Elke keer weer word ik geraakt door wat er dan tussen partners ontstaat.”

 

Waardering

Een andere oefening die tijdens imagotherapie wordt gebruikt is de ‘re-romantiseeroefening’. Willemijn: “Weet je nog dat je er tijdens je verliefde periode alles aan deed om het je partner naar de zin te maken? Dat je je uiterste best deed om lief, leuk en aardig te zijn? Helaas raken we dat in de loop der tijd vaak een beetje kwijt. Terwijl ieder mens de diepe behoefte heeft te worden gewaardeerd en gezien. De oefening houdt in dat je een lijstje maakt van  manieren waarop je partner jou een plezier kan doen. Het gaat hierbij om heel concrete dingen, zoals: ‘Ik zou het fijn vinden als je een kwartier mijn rug masseert als ik naar tv kijk.’ Of: ‘Ik zou het fijn vinden als je me op zondag ontbijt op bed brengt.’ Elke week doe je een van de dingen van de lijst voor de ander. De gedachte hierachter is dat als je je liefdevol gaat gedragen tegenover je partner, het effect is dat hij of zij zich ook werkelijk veiliger en geliefder gaat voelen. Dat intensiveert de emotionele band. Bovendien leer je zo je wensen uit te spreken in plaats van te denken dat de ander wel weet wat je wilt en uit zichzelf aan jouw verlangens zal voldoen. Uiteraard maakt de ander ook een lijst. In plaats van je af te vragen of je partner wel goed genoeg is voor jou, leer je zelf de juiste partner te zijn.” Tot slot nog een belangrijk punt volgens Harville Hendrix: communicatie in het dagelijkse leven. Leer zo te praten dat de ander kan luisteren, en leer zo te luisteren dat de ander kan praten. In een echte dialoog tussen twee mensen bestaat geen autoriteit. Je kunt dus niet zeggen: ‘Het klopt niet wat je zegt.’ In een dialoog probeer je iemand te begrijpen zonder er meteen tegenin te gaan. Je kunt zeggen: ‘O, is dat wat je denkt? Interessant. Vertel er eens wat meer over.’ Probeer negatieve oordelen te vervangen door positieve. Geef complimenten, spreek je waardering uit, stimuleer elkaar en moedig elkaar aan. Help elkaar te bereiken wat jullie willen bereiken.

Kortom: gun je partner het beste.

2018-08-27T09:06:52+00:00